Informacje dotyczące usuwania azbestu i dofinansowania projektu
Azbest to  nazwa handlowa grupy minerałów włóknistych, które pod względem chemicznym są uwodnionymi krzemianami różnych metali. Wyróżnia się kilka typów azbestu o różnej szkodliwości dla zdrowia. Najgroźniejszy jest azbest niebieski (krokidolit).
Największe zastosowanie przemysłowe ma azbest biały ( chryzotyl), następnie azbest niebieski oraz brązowy (amosyt).

Azbest posiada unikalne właściwości chemiczne i fizyczne, takie jak odporność na bardzo wysokie temperatury, odporność na działanie chemikaliów, kwasów, zasad, wody morskiej. Charakteryzuje się także dużą sprężystością i wytrzymałością mechaniczną. Cechy te spowodowały, że znalazł on szerokie zastosowanie.
Stosowanie azbestu stwierdzono już ok. 4500 lat temu na podstawie wykopalisk dokonanych
w Finlandii. W Europie Południowej znany jest od ponad 2500 lat.Wzmianki w różnego rodzaju kronikach świadczą, że azbest od XV do XIX wieku dodawany był do różnych surowców w celu uzyskania, m.in., knotów do świec, niepalnego papieru, skóry, a także do wyrobów tekstylnych np. sukna na płaszcze żołnierskie.
W końcu XIX wieku rozpoczęto wydobywanie azbestu na skalę przemysłową początkowo w Kanadzie, a następnie w Rosji. W  latach 70-tych XX wieku  mieszaniny azbestu i cementu wkroczyły do przemysłu materiałów budowlanych w postaci lekkich i wytrzymałych płyt, znanych jako eternit. Płyty te do dzisiaj występują jako pokrycia dachowe. Jednakże nie są one obojętne dla naszego zdrowia, pył azbestowy z włóknami azbestu dostaje się do płuc wraz z wdychanym powietrzem. Tam gromadzi się on i zalega w płucach. Możliwość pojawienia się choroby w organizmie ludzkim zależy od rodzaju azbestu, wymiarów włókien zawartych w powietrzu, ich ilości oraz liczby lat przebywania w zanieczyszczonym azbestem środowisku. Włókna małych rozmiarów, niewidoczne gołym okiem, wnikają głębiej do układu oddechowego ( do płuc).   Zalegające w płucach włókna mogą powodować zwłóknienie tkanki płucnej, czyli azbestozę.
Azbest może być również przyczyną raka płuc i międzybłoniaka opłucnej. Dowody dotyczące rakotwórczości azbestu zaczęto gromadzić na świecie w latach 60-tych, zaś pierwsze całkowite zakazy stosowania azbestu jako substancji rakotwórczej pojawiły się dopiero w latach 80-tych.
Ryzyko wystąpienia raka płuc wśród osób narażonych na pył azbestu znacznie się zwiększa przy jednoczesnym paleniu papierosów.
Ważna jest świadomość, że choroby wywołane azbestem rozwijają się po 20 – 30 latach wdychania włókien, a więc zagrażają dzieciom i młodzieży obecnie przebywającej i bawiącej się w środowisku zanieczyszczonym azbestem.
Zagrożenie dla zdrowia mieszkańców wynika z nagromadzenia na terenie własnej posesji różnego typu materiałów zawierających azbest. Odpady azbestowo- cementowe stanowiące niegdyś bardzo cenny surowiec wykorzystywany szeroko przez mieszkańców gminy stanowią obecnie istotne źródło emisji pyłu. Odpady te zastosowane do utwardzania podwórek, podjazdów, dróg uległy zużyciu i degradacji pod wpływem warunków atmosferycznych, co jest przyczyną uwalniania się włókien azbestu do powietrza atmosferycznego.
Największe uwalnianie włókien występuje podczas prac powodujących wzniecanie pyłu, ścieranie, kruszenie i rozgniatanie powierzchni zawierających azbest.  Wdychając powietrze z włóknami azbestu zwiększamy ryzyko chorób azbestozależnych. Należy pamiętać, że szczególnie narażone są dzieci i młodzież.
W związku z powyższym wprowadzono w życie Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2003 r. - w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania azbestu oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest.
W rozporządzeniu tym, § 7 zobowiązuje właścicieli lub zarządców posesji do przeprowadzania inwentaryzacji zastosowanych wyrobów zawierających azbest poprzez sporządzenie spisu z natury. Wynik inwentaryzacji przedkłada się w formie informacji (zgodnie z załączonym wzorem) Wójtowi Gminy w terminie do 31 stycznia każdego roku. Celem gromadzenia informacji jest tworzenie baz danych o odpadach niebezpiecznych występujących w Gminie Korczew.

Azbest i jego zastosowania.

Azbest i co dalej? Fakty i mity.

Więcej informacji dotyczących: gdzie w budynku może być azbest, dlaczego trzeba usunąć azbest itp. znajdziecie Państwo
tutaj.


Obowiązki wynikające z regulacji prawnych i procedur postępowania
Przepisy regulujące obowiązki właścicieli obiektów i miejsc z wyrobami zawierającymi azbest to:
rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2003 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania azbestu oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest, rozporządzenie  Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dna 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest. Praktycznie ogromna wielkość właścicieli obiektów lub nieruchomości zawierających azbest jest również ich użytkownikami.
na podstawie wymienionych przepisów zostały opracowane procedury bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest.
Procedury zawierające szczegółowe obowiązki i sposoby postępowania właścicieli, zarządca oraz wykonawców prac zostały umieszczone poniżej.

PROCEDURA 1

Obowiązki i postępowanie właścicieli oraz zarządców przy użytkowaniu obiektów i terenów z wyrobami zawierającymi azbest.

Opis procedury

Cel procedury
Celem procedury jest przedstawienie zakresu obowiązków i zasad postępowania właścicieli i zarządców budynków, budowli, instalacji i urządzeń oraz terenów, gdzie znajduje się azbest lub wyroby zawierające azbest. Procedura dotyczy więc bezpiecznego ich użytkowania.

Zakres procedury
Zakres procedury obejmuje okres posiadania budynku, budowli, instalacji lub urządzenia przemysłowego oraz terenu - niezależnie od ich wielkości lub stanu, jeżeli znajdują się tam wyroby zawierające azbest.

Opis szczegółowy
Właściciel lub zarządca budynku, budowli, instalacji lub urządzenia technicznego oraz terenu, gdzie znajdują się wyroby zawierające azbest ma obowiązek sporządzenia - w 2 egzemplarzach - "Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest" (wzór omówiono w kolejnej zakładce - Sposób wykonania Oceny stanu i możliwości bezpiecznego.....). Właściciele lub zarządcy, którzy spełnili ten obowiązek wcześniej - sporządzają następną "Oceny..." w terminach wynikających z warunków poprzedniej "Oceny..." - tzn.:

  • do 5 lat - jeżeli wyroby zawierające azbest są w dobrym stanie technicznym, do 35 punktów,
  • do 1 roku - jeżeli przy poprzedniej "Ocenie..." ilość punktów wynosiła powyżej 35 do 60.

W przypadku oceny 65 i więcej punktów usunięcie wyrobów zawierających azbest wymagane jest bezzwłocznie.
Jeden egzemplarz : "Oceny..." właściciel lub zarządca zobowiązany jest złożyć właściwemu organowi nadzoru budowlanego - w terminie do 30 dni od dnia jej sporządzenia. Drugi egzemplarz zachowuje przy dokumentacji budynku, budowli, instalacji lub urządzenia przemysłowego oraz terenu - do czasu sporządzenia następnej "Oceny...".
Właściciel lub zarządca zobowiązany jest do przeprowadzenia inwentaryzacji (spisu z natury) wyrobów zawierających azbest. Wyniki inwentaryzacji powinny służyć do sporządzenia stosownej informacji dla wójta - właściwego dla miejsca znajdowania się budynku, budowli, instalacji lub urządzenia oraz terenu z wyrobami zawierającymi azbest (osoby fizyczne). natomiast osoby prawne mają obowiązek składania tych informacji do właściwego marszałka województwa.

Wzory tych dokumentów przedstawiono poniżej:

Ocena stanu i możliwości użytkowej wyrobów zawierających azbest.

Informacje o wyrobach zawierających azbest i miejscu ich wykorzystania.

 Informacje o wyrobach zawierających azbest, których wykorzystanie zostało zakończone.


Informacje przedkłada się corocznie, celem wykazania ewentualnych zmian w ilości posiadanych wyrobów zawierających azbest. Właściciel lu b zarządca budynku, budowli, instalacji lun urządzenia lub terenu, gdzie występują wyroby zawierające azbest, ma ponad to następujące obowiązki:
- sporządzenia corocznie planu oznakowania pomieszczeń, gdzie znajdują się urządzenia lub instalacje z wyrobami zawierającymi azbest- odpowiednim ostrzeżenie dla azbestu,
- opracowania i wywieszenia na widocznym miejscu instrukcji bezpiecznego postępowania i użytkowania pomieszczenia z wyrobami zawierającymi azbest,
zaznaczenie na planie sytuacyjnym terenu miejsc z wyrobami zawierającymi azbest.
Ponadto dla każdego pomieszczenia, w którym znajdują się instalacje, urządzenia zawierające azbest lub wyroby zawierające azbest, właściciel, zarządca lub użytkownik sporządza corocznie plan kontroli jakości powietrza, obejmujący pomiar stężenia azbestu.

Wzór oznakowania instalacji, urządzeń, pomieszczeń zawierających azbest lub materiałów zawierających azbest.

PROCEDURA 2
Obowiązki i postępowania właścicieli i zarządców przy usuwaniu wyrobów zawierających azbest z obiektów lub terenów.

Opis procedury

Cel procedury
Celem procedury jest przedstawienie zakresu obowiązków i postępowania właścicieli i zarządców budynków, budowli, instalacji lub urządzeń oraz terenów z wyrobami zawierającymi azbest - przed i w czasie wykonywania prac usuwania lub zabezpieczania takich wyrobów.

Zakres procedury
Zakres procedury obejmuje okres od podjęcia decyzji o zabezpieczeniu lub usunięciu wyrobów zawierających azbest, do zakończenia tych robót i uzyskaniu stosownego oświadczenia wykonawcy prac.

Opis szczegółowy
Właściciel lub zarządca budynku, budowli, instalacji lub urządzenia lub terenu, gdzie znajduje się azbest lub wyroby zawierające azbest - posiadający odpowiednie informacje lub dokumenty, mogące służyć do identyfikacji rodzaju i ilości azbestu w wyrobach - powinien przedstawić je wykonawcy prac usuwania lub zabezpieczania wyrobów zawierających azbest.
Wyniki identyfikacji azbestu posiadane przez właściciela powinny być uwzględnione przy:
- sporządzaniu "Oceny...",
- sporządzaniu informacji dla wójta o posiadanych wyrobach zawierających azbest,
- zawieraniu umowy na wykonanie prac zabezpieczających lub usuwania wyrobów zawierających azbest z wykonawcą prac - wytwarzającym odpady niebezpieczne.
Właściciel lub zarządca budynku, budowli, instalacji lub urządzenia oraz terenu z wyrobami zawierającymi azbest, ma obowiązek zgłoszenia - na 30 dni prze rozpoczęciem prac, wniosku o pozwolenie na budowę (remont), wraz z określonymi warunkami. Wniosek powinien sporządzony być z uwzględnieniem przepisów wynikających z art. 31 ust. 3, pkt.2 oraz art. 36 ust. 1 pkt.1 i 4 ustawy - Prawo budowlane. Zatajenie informacji o występowaniu azbestu w wyrobach, które będą przedmiotem prac remontowo-budowlanych skutkuje - na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska - odpowiedzialnością prawną. Po dopełnieniu obowiązków formalnoprawnych, właściciel lub zarządca dokonuje wybory wykonawcy prac - wytwórcy odpadów niebezpiecznych. Zawiera umowę na wykonanie prac zabezpieczenia lub usuwania wyrobów zawierających azbest oraz oczyszczenia budynku, budowli, instalacji lub urządzenia oraz terenu z azbestu. W umowie powinny być jasno sprecyzowane obowiązki stron, również w zakresie zabezpieczenia przed emisja azbestu w czasie wykonywania prac. Prace w kontakcie z azbestem mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby fizyczne lub prawne posiadające odpowiednie uprawnienia.
Niezależnie od obowiązków wykonawcy prac, właściciel lub zarządca powinien poinformować mieszkańców lub użytkowników budynku, budowli, instalacji ub urządzenia oraz terenu, o usuwaniu niebezpiecznych materiałów zwierających substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla ludzi oraz sposobach zabezpieczenia przed tą szkodliwością.
Po zakończeniu prac właściciel lub zarządca powinien uzyskać od wykonawcy prac, pisemne oświadczenie o prawidłowości wykonania robót i oczyszczenia obiektu z azbestu i przechowywać je przez okres co najmniej 5 lat, wraz z inną dokumentacją budynku, budowli, instalacji lub urządzenia oraz terenu.


Sposób wykonania "Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest"
 

Sporządzenie „Oceny...” powinno być poprzedzone przez:

- zaopatrzenie się przez sporządzającego „Ocenę...” w co najmniej 3 egzemplarze wzoru dla każdego obiektu przewidzianego do opisania. Może to nastąpić poprzez wydruk z komputera, albo pobranie druków z właściwego urzędu gminy,

- szczegółowe i dokładne oględziny wyrobów zawierających azbest, osobiście przez właściciela lub też przez osobę pomagającą w wypełnieniu tego obowiązku. Ewentualne sporządzenie pomocniczej dokumentacji fotograficznej np. dachu, miejsc uszkodzonych, trudno dostępnych oraz wszelkich sytuacji mogących budzić wątpliwości co do dalszej eksploatacji wyrobu,

- w przypadku braku dokumentacji technicznej obiektu i wątpliwości, czy i ile jest wyrobów zawierających azbest – sporządzenie w tej sprawie odpowiedniej notatki pisemnej dla urzędu gminy, która mogłaby być podstawą dla wszczęcia ewentualnie działań pomocowych.


Wypełnienie „Oceny...” rozpoczyna się od wypełnienia danych dotyczących:

określenia obiektu i miejsca, adresu, informacji o pomieszczeniu, tj. miejscu zamkniętym w budynku (jeżeli występują tam wyroby zawierające azbest), rodzaju i nazwie wyrobu oraz ilości wyrobów (m2 lub tony). Dane dotyczące rodzaju, nazwy oraz ilości wyrobów powinny być zgodne z danymi zawartymi w „Informacji o wyrobach zawierających azbest i miejscu ich wykorzystywania” – stanowiącej załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2003 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania azbestu oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest. Obowiązek składania corocznie tej informacji, a także dokonywania spisu z natury wyrobów zawierających azbest przez właściciela/zarządcę takich obiektów lub nieruchomości wynika z przepisów zawartych § 7 w/w rozporządzenia. Wzory informacji znajdują się w załączniku nr 2 i załączniku nr 3 wymienionego rozporządzenia. W dolnej części każdego z tych wzorów w pozycji „Objaśnienia” znajdują się szczegółowe informacje dotyczące rodzajów wyrobów zawierających azbest, według których należy odpowiednio opisać ocenę.

Następnie przystępuje się do wypełnienia treści oceny, wykorzystując zebrane dane z przeglądu stanu fizycznego wyrobów zawierających azbest. Formularz wzoru „Oceny...” obejmuje 7 grup tematycznych. W każdej grupie znajduje się kilka pytań szczegółowych. Sporządzający wybiera dowolnie jedno pytanie z grupy i udziela odpowiedzi przez wypełnienie stosownej rubryki w kolumnie „Ocena” i wpisanie tam ilości punktów przewidzianych dla tej pozycji w kolumnie obok – „Przyjęta punktacja”.

Po wypełnieniu formularza „Oceny…” uzyskuje się sumę punktów, która stanowi ocenę stanu wyrobów danego obiektu. Na końcu wzoru podane są 3 rodzaje stopnia pilności usunięcia posiadanych wyrobów zawierających azbest:

stopień pilności I – wymiana lub naprawa wymagana bezzwłocznie – 65 i więcej punktów,

stopień pilności II – ponowna ocena wymagana w czasie 1 roku – powyżej 35 do 60 punktów,

stopień pilności III – ponowna ocena w terminie do 5 lat – do 35 punktów.

Poradnik dla użytkowników wyrobów azbestowych 46

Przykłady

Przykład 1

  • Budynek z dachem z płyt falistych azbestowo-cementowych, nie malowanych, zabudowanych od ponad 30 lat, z widocznymi ubytkami części płyt, przebarwieniami i łuszczeniem powierzchni płyt.

G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

7

30

IV

10

30

V

17

10

VI

0

0

VII

0

0

Razem: 85 punktów


Wniosek: pokrycie dachu powinno być jak najszybciej wymienione przez uprawnioną firmę – wykonawcę prac.

  • Budynek z podobnym dachem lecz bez widocznych ubytków płyt, występują tylko widoczne miejsca uszkodzeń powierzchni dachu.

G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

8

10

IV

0

0

V

17

10

VI

0

0

VII

0

0

Razem: 35 punktów


Wniosek: dach może być dalej eksploatowany, zaleca się okresową kontrolę wizualną stanu wyrobów azbestowo-cementowych.


Przykład 2

  • Budynek wysokościowy z elewacją z płyt płaskich azbestowo-cementowych malowanych z ubytkami płyt na ok. 2% powierzchni.

G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

8

10

IV

11

10

V

15

10

VI

0

0

VII

0

0

Razem: 45 punktów


Wniosek: obiekt – elewacja wymaga naprawy, wymiany uszkodzonych płyt przez nowe płyty bez azbestu. Zalecane jest oczyszczenie całej powierzchni elewacji przez mycie pod ciśnieniem, a następnie pomalowanie farbą akrylową. Ponowna ocena stanu do 1 roku.




  • Budynek niski 3-kondygnacyjny z elewacją częściowo obłożoną (np. od strony północnej) płytkami typu „karo” z widocznymi ubytkami, pęknięciami i mchem na powierzchni.


G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

7

30

IV

11

10

V

15

10

VI

0

0

VII

0

0

Razem: 65 punktów


Wniosek: elementy zawierające azbest wymagają szybkiego usunięcia.


Przykład 3


  • Budynek niski 2-kondygnacyjny z dachem z płyt falistych azbestowo-cementowych oraz częściową elewacją z płyt płaskich typu „karo”. Widoczny mech i uszkodzenia płyt na dachu. Brak uszkodzeń powierzchni płyt elewacji.

Uwaga: ocenę wykonuje się dla obiektu, a więc wszystkich płyt zawierających azbest.



G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

7

30

IV

11

10

V

17

10

VI

0

0

VII

0

0

Razem: 65 punktów


Wniosek: elementy dachu do niezwłocznej wymiany. Elementy elewacji powinny być pomalowane farbą akrylową lub usunięte.


Przykład 4


  • Obiekt gospodarczy nieprzeznaczony do bytowania ludzi np. wiata, stodoła, komórka itp. z dachem z płyt azbestowo-cementowych z widocznymi śladami korozji wyrobów.

G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

7

30

IV

10

30

V

14

10

VI

0

0

VII

0

0

Razem: 85 punktów


Wniosek: wyroby zawierające azbest powinny być niezwłocznie usunięte.


Przykład 5


  • Obiekt przemysłowy, hala przykryta płytami falistymi azbestowo-cementowe, ogrzewana co. – z rurami a-c w kanale, izolowanymi otulinami z azbestem. Znaczny stopień korozji rur azbestowo-cementowych, a ponadto duże uszkodzenia otulin, mogące powodować pylenie azbestu.


G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

6

15

III

7

30

IV

10

30

V

14

10

VI

21

30

VII

24

30

Razem: 155 punktów


Wniosek: Wymagane bezzwłoczne usunięcie wyrobów azbestowo-cementowych, tym bardziej, że rury zawierają krokydolit.

Przykład 6

  • Budynek mieszkalny wielokondygnacyjny, technologia tzw. „wielkiej płyty”. Kontrolą objęto zsyp na śmieci, którego ściany wewnętrzne wykonano z elementów zawierających azbest.

G r u p a

Pozycja odpowiedzi na formularzu

Ilość punktów

I

4

10

II

5

5

III

7

30

IV

11

10

V

15

10

VI

22

20

VII

26

25 (przez analogię)

Razem: 110 punktów

Wniosek: z uwagi na duże narażenie mieszkańców bloku, w tym dzieci i młodzież należy zdemontować wyroby zawierające azbest z szybu zsypu lub wyłączyć szyb z eksploatacji.

Wyjaśnienia

Zakłada się, że osoba wykonująca opis „Oceny...” posiada elementarną wiedzę na temat bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest. Każdy właściciel lub zarządca nieruchomości powinien wiedzieć, że „własność rodzi odpowiedzialność”. To, co jest moje nie powinno szkodzić ani mnie, ani innym osobom. Dlatego również właściciel powinien posiadać odpowiednią wiedzę o tym, że:

  • płyty dachowe i elewacyjne azbestowo-cementowe produkowane były przy użyciu azbestu o nazwie chryzotyl,

  • rury azbestowo-cementowe produkowane były przy użyciu azbestu krokidolit – którego szkodliwość dla ludzi jest znacznie większa niż chryzotylu.